Logomarca do periódico: Sociedade & Natureza

Open-access Sociedade & Natureza

Publicación de: Editora da Universidade Federal de Uberlândia - EDUFU
Área: Ciências Humanas
Versión impresa ISSN: 0103-1570
Versión on-line ISSN: 1982-4513
Creative Common - by 4.0

Tabla de contenido

Sociedade & Natureza, Volumen: 17, Numero: 33, Publicado: 2005

Sociedade & Natureza, Volumen: 17, Numero: 33, Publicado: 2005

Document list
Documents
Artigos
ABELISAUROIDEA AND CARCHARDONTOSAURIDAE (THEROPODA, DINOSAURIA) IN THE CRETACEOUS OF SOUTH AMERICA. PALEOGEOGRAPHICALAND GEOCRONOLOGICAL IMPLICATIONS Candeiro, Carlos Roberto dos Anjos Martinelli, Agustín Guillermo

Resumen en Portugués:

RESUMO Na presente contribuição é apresentada uma lista atualizada dos ceratossaurios abelissauroideos e dos alossaurios carcarodontosaurídeos sul-americanos. Os abelissauródeios e carcarodontossaurídeos possuem uma grande diversidade específica e com uma grande distribuição temporal e geográfica. São reconhecidas oito espécies de Abelisauroidea na Argentina e somente uma no Brasil, em contraste, só é conhecida uma espécie de Carcharodontosauridae na América do Sul. O registro fóssil denota uma importância dos abelissauroideos no Cretáceo mais tardio, contudo o predomínio dos carcarodontossaurídeos como os grandes predadores somente ocorreram durante o Cenomaniano-Turoniano. Apesar da escassez do conhecimento da evolução dos Abelisauroidea e Carcharodontasauridae na América do Sul como o resto do Gondwana, a intensiva exploração nos últimos anos tem produzido um grande incremento de dados e brindado com novas luzes para a melhor compreensão da composição faunística desses terópodes do Cretáceo do Gondwana.

Resumen en Inglés:

ABSTRAC ln this contribution an up-to-date list of abelisauroid ceratosaurians and carcharodontosaurid allosaurians recognized in South America is presented. Abelisauroids and carcharodontosaurids in South America show rich species diversity and a wide range of temporal and geographical distribution. At least eight formally described species of Abelisauroidea are recognized in Argentina and only one in Brazil; in contrast, only one species of Carcharodontosauridae is known for all South America. The fossil record of abelisauroids and carcharodontosaurids in South America shows a dominance of abelisauroids in the upper late Cretaceous, while the dominance of carcharodontosaurids as large predators was during the Cenomanian-Turonian. Although knowledge of the evolution of Abelisauroidea and Carcharodontasauridae in South America, as well as in the rest of Gondwana is still far for being complete, intensive explorations in recent years have provided greater insight into the composition of theropod faunas in the Cretaceous of Gondwana.
Artigos
ÁGUA: DE ELEMENTO NATURAL A MERCADORIA Fracalanza, Ana Paula

Resumen en Portugués:

RESUMO Este artigo insere-se no debate da problemática ambiental relacionada ao uso dos recursos naturais. Neste debate, a água é considerada escassa, em quantidade e qualidade, e objeto de conflitos que envolvem sua apropriação e seu uso para realização de atividades humanas. À luz de um referencial teórico marxista, o trabalho discute possibilidades e limites de análise da questão ambiental. As categorias formação socioespacial e espaço geográfico, tal como definidas por Milton Santos, constituem categorias centrais utilizadas na análise. A partir da noção de valor, considera-se a apropriação da água na sociedade capitalista e de que forma desenvolvem-se conflitos associados à criação de valor pelos usos da água e à degradação da água e do espaço. O trabalho conclui afirmando que, através do processo produtivo e da utilização da água, o espaço transforma-se em produto das atividades humanas e assim o território é transformado também pelos usos da água. Neste sentido, a água e o espaço geográfico podem ser explicitados em suas dimensões de meios de produção e produto das atividades humanas.

Resumen en Inglés:

ABSTRACT This paper is targeted on the environmental issue related to the usage of natural resources, more specifically hydric resources. On this debate the water is considered scarce both in quantity and quality, it is also considered the object of conflict within its usage for human activities purposes. The paper considers possibilities and limits of the environmental issues, using a Marxist analyses. The concepts sociospatial formation and geographic space, defined by Milton Santos, constitute central categories defined and used in the analyses. According to the concept of value, the paper analyzes in what manner the conflicts are associated with the increasingly value given to the space provided for the usage of water and the water and space degradation. lt was made possible to conclude from the analysis the important matter of observing the water dynamics altered by human actions and the ways the hydric resources were appropriated. ln this sense, the water and the geographic space could be explained both how production way and how human activities product.
Artigos
ASPECTOS AMBIENTAIS E SOCIAIS DA OCUPAÇÃO IRREGULAR DO LOTEAMENTO QUERÊNCIA III, DA CIDADE DO RIO GRANDE, RS, BRASIL Noguez, Cristiane Teixeira Hartmann, Carlos

Resumen en Portugués:

RESUMO Ocupações irregulares em áreas inadequadas são comuns na grande maioria das cidades brasileiras. Normalmente sem qualquer infra-estrutura, são procuradas para resolver os problemas da população de baixa renda, constituindo um problema social. Dados capturados por sensor digital de pequeno formato são ideais pela facilidade de manipulação e baixo custo, com alta resolução espacial. Este trabalho mostra a utilidade do sistema ADAR 1000 nas condições atuais do loteamento irregular Querência III , localizado perto de linha de costa (dunas frontais) da cidade de Rio Grande, RS.

Resumen en Inglés:

ABSTRACT Illegal divisions into lots in inappropriate areas are common in the great majority of the Brazilian cities. Usually without any infrastructure, them search to solve the problems of the population of low income, to constitute a social problem given captured for sensor digital of small format they are ideal, for the handling easiness and low cost with high space resolution. This work shows the usefulness of the system ADAR 1000 in the rising of the current conditions of the division into lots Querencia located III close to coast line (front dunes) of the city of Rio Grande, RS.
Artigos
PLANEJAMENTO PARA O DLIS - DESENVOLVIMENTO LOCAL INTEGRADO E SUSTENTÁVEL: O CASO DA BACIA DO JURUMIRIM (ANGRA DOS REIS, RJ) Kronemberger, Denise Maria Penna Carvalho, Cacilda Nascimento de Clevelario Junior, Judicael

Resumen en Portugués:

RESUMO Este trabalho objetivou elaborar um Plano de Ação Integrada (PAI) para o desenvolvimento sustentável da Bacia do Jurumirim (BJ), considerando as afinidades geoeconômicas, as potencialidades e vulnerabilidades naturais, e as características intrínsecas à comunidade local, suas demandas e latências. A BJ tem 70 km2 de área, e está localizada no município de Angra dos Reis, estado do Rio de Janeiro. Os objetivos do PAI são gerar novas fontes de renda, melhorar a qualidade de vida da comunidade e do ambiente, através de ações, denominadas Projetos-Piloto (PPs), que se articulam e se reforçam. Os PPs resultam da adequação entre as demandas da comunidade e os objetivos e premissas do DLIS. Para que o PAI seja implantado e garantida a sua sustentabilidade, alguns procedimentos terão de ser implementados, como o aporte de recursos financeiros e humanos, formando parcerias para alavancar os PPs, equipar as associações de moradores, investir na capacitação da comunidade, garantir a negociação e a gestão particiPAIivas, promover a formação de capital humano e social, estimulando a participação da comunidade, e construir parcerias de apoio ao DLIS.

Resumen en Inglés:

ABSTRACT The main goal of this research was to elaborate an Integrated Action Plan (IAC) for the sustainable development of the Jurumirim Watershed (JW), considering the geo-economic relationships, the natural potentialities and vulnerabilities, as well as the intrinsic characteristics of the local community, its demands and latencies. The JW has 70 km2, and is located in the Angra dos Reis county, Rio de Janeiro state, Brazil. The objectives of IAC are income generation, improve environmental and community quality of life, through actions, named Pilot Projects (PP), that are articulated and reinforced. The PPs are the result of adequacy between community demands and ISLD objectives. The strategies to implement IAC and to guarantee its sustainability are: mobilize human and financial resources to enable the projects, improve inhabitants' association, build community capacity, guarantee the negotiation and management on a participatory approach, empower human and social capital, stimulate citizen participation and construct partnerships.
Artigos
O ESTADO DE MINAS GERAIS E SUAS REGIÕES: UM RESGATE HISTÓRICO DAS PRINCIPAIS PROPOSTAS OFICIAIS DE REGIONALIZAÇÃO Diniz, Alexandre Magno Alves Batella, Wagner Barbosa

Resumen en Portugués:

Resumo Diante da crescente importância das abordagens regionais na geografia contemporânea e da ausência de trabalhos que sintetizem e apreciem as diversas propostas de regionalização em voga no Estado de Minas Gerais, o presente trabalho identifica e discute, à luz das contribuições teóricas sobre conceitos e abordagens regionais clássicos, as diversas regionalizações oficiais do Estado de Minas Gerais, produzidas ao longo das últimas décadas. O artigo inicia com um arrazoado sobre a importância e a evolução das abordagens regionais ao longo da história do pensamento geográfico, enfatizando a sua dimensão metodológica. Num segundo momento, as regionalizações oficiais do Estado de Minas Gerais, produzidas pelo Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE) e Fundação João Pinheiro (FJP) são identificadas, cartografadas e discutidas. Trabalha-se com as regiões Fisiográficas, Funcionais, Microrregiões e Mesorregiões do IBGE e com as Regiões para Fins de Planejamento, regiões de Planejamento e Administrativas da FJP.

Resumen en Inglés:

Abstract ln lieu of the increasing importance of regional approaches in contemporary geography and the absence of studies that synthesize and discuss the various regionalization proposals in vogue in Minas Gerais State, the present work identifies and scrutinizes, in light of major theoretical contributions on regional analysis, the various official regionalizations of Minas Gerais State, set forth over the last decades. The study starts with an explanation of the importance of the historical evolution of regional approaches throughout the history of geographic thought, emphasizing its methodological dimension. Then, the official regionalizations of Minas Gerais State produced by Fundação João Pinheiro (FJP) and by the Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE) are identified, mapped and discussed. The Physiographic, Functional, Micro and Meso, Planning and Administrative regions are emphasized.
Artigos
A IMPORTÂNCIA DAS UNIDADES DE CONSERVAÇÃO NO BRASIL Hassler, Márcio Luís

Resumen en Portugués:

Resumo A exaustão de diversos recursos naturais nos leva, nos dias atuais, a questionamentos sobre o que tem sido feito para evitar um prejuízo cada vez maior à natureza. Prejuízo este que irá se refletir na própria sociedade que depende dos meios naturais para sobreviver. As Unidades de Conservação passam a exercer um papel fundamental no processo de proteção ambiental à medida que passaram, ao longo de seu processo de implantação, a ser assumidas oficialmente pelo Estado, gerenciando os espaços conservacionistas a partir do interesse e do poder públicos.

Resumen en Inglés:

Abstract The exhaustion of several natural resources in the group, nowadays, the questions on what has been made to avoid a damage every time larger to the nature. Damage this that will be reflected in the own society that depends on the natural ways to survive. The Units of Conservation start to exercise a fundamental paper in the process of environmental protection as they passed, along its implantation process, to be assumed officially by the State, managing the conservationist spaces starting from the interest and of the power publics.
Artigos
A UTILIZAÇÃO DE SENSORES COM RESOLUÇÃO MODERADA (MODIS) NO ESTUDO DA VEGETAÇÃO NA BACIA DO RIO ARAGUARI - MG Rosendo, Jussara dos Santos Rosa, Roberto

Resumen en Portugués:

RESUMO O presente trabalho tem como objetivo avaliar a utilização de Índices de Vegetação no monitoramento de algumas classes de uso do solo e cobertura vegetal em áreas amostrais de Cerrado, mais especificamente a Bacia do Rio Araguari - MG. A bacia do Rio Araguari, localizada na Mesorregião do Triângulo e Alto Paranaíba, na porção oeste do Estado de Minas Gerais, está situada entre as coordenadas geográficas de 18º 20' e 20º 10' de latitude Sul e 46º 00' e 48º 50' de longitude Oeste de Greenwich, ocupando uma área de 20.186 km2, abrangendo parte de 20 municípios. A bordo das Plataformas Terra e Aqua, e distribuído gratuitamente pela lnternet, o sensor MODlS apresenta os dados já corrigidos geometricamente e radiométricamente, com resolução espacial moderada (250m), além de disponibilizar vários produtos como o MOD13Q1. Os Índices de Vegetação são transformações lineares de bandas espectrais, geralmente nas faixas do vermelho e infravermelho próximo do espectro eletromagnético, tais índices, em geral, realçam o comportamento espectral da vegetação e se correlacionam com os parâmetros biofísicos da mesma, como biomassa, Índice de Área Foliar (IAF), percentagem de cobertura vegetal.

Resumen en Inglés:

ABSTRACT This assignment has the objective to evaluate the Vegetation lndex in the monitoring class of the soil and vegetal cover in Cerrado areas, specifically in Araguari River Bay-MG. The Araguari River Bay located in the Mesorregião in the Triângulo and Alto Paranaíba, in the portion west of the Minas Gerais State, is situated among the coordinates 18º20º and 20º10º south latitude and 46º 00' and 48º50º West latitude of Greenwsich, occupying 20.186 km2, enclosing 20 districts. On board of platform Earth and Water, and spread by the internet with no costs, the MODIS sensor displays datas geometrically and radiometrically corrects already, with spacial moderate resolution (250m), and dispose many products as the MOD12Q1. The Vegetation lndex are linear spectral bands, in the red and infra-red strip near of the electromagnetic. Such index, generally shows the spectral behavior of the vegetation and are related to the biofisics parameters of the same like biomass, Foliar Area Index (IAF), amount of vegetal cover.
Artigos
A CONSTRUÇÃO DO ESPAÇO, SEGUNDO JEAN PIAGET Oliveira, Lívia de

Resumen en Portugués:

RESUMO O problema do espaço é muito complexo e pode ser estudado de vários pontos de vista. Segundo Piaget e o Grupo de Genebra reconhecem uma filiação entre as estruturas perceptivas elementares e as operatórias mais complexas da inteligência. Apontam, ainda, que as relações espaciais estabelecidas por um individuo são descritas dentre as possíveis geometrias. Afirmam, também, que a construção espacial, inicialmente, se prende a um espaço sensório-motor, e em seguida ao espaço operatório, precedido pelos espaços simbólicos e intuitivos.

Resumen en Inglés:

ABSTRACT Piaget and his co-workers have produced a steady studies about spatial construct and representation by children. They recognize a filiation among the elemental perceptives structures and the complex operatories intelligence. The authors assert that spatial relations stabilised can be among possible geometries. The mental development of space is conceptually proceed from a sensory-motor space after a symbolic space and intuitive, and finally a operatory space.
Artigos
MOBILIDADE E ACESSIBILIDADE NO ESPAÇO URBANO Souza, Marcos Timóteo Rodrigues de

Resumen en Portugués:

RESUMO Este trabalho tem por objetivo analisar a mobilidade e a acessibilidade do transporte coletivo por ônibus no espaço urbano. Os moradores de bairros suburbanos, que utilizam o transporte coletivo, possuem sérios problemas de acesso às áreas centrais da cidade. Tais problemas surgem com maior intensidade quando se verificam as grandes migrações pendulares. A pouca infra-estrutura dos bairros, aliada a baixa renda da população, ocasionam sérios problemas de mobilidade e acessibilidade. A mobilidade está vinculada aos aspectos socioeconômicos da população. A acessibilidade está relacionada ao uso do solo e a forma urbana, ambas envolvidas no processo funcional da cidade.

Resumen en Inglés:

ABSTRACT This research aims at analyzing mobility and accessibility of public transit. People, who live in the suburban sections and use the public transit means, have serious problems concerning the access to the central areas of the city. Such problems come up with more intensity when there is big pendulous migration (round trips). The low infrastructure of the sections together the population's low salaries cause serious mobility is linked to social-economical aspects of the population. Accessibility is related to land use and to the urban form, both of them involved in the city functional process.
Artigos
A IMPLANTAÇÃO DA COLETA SELETIVA DE LIXO EM ESCOLAS DO MUNICÍPIO DE ARAGUARI (MG): EQUÍVOCOS E PERSPECTIVAS Oliveira, Mirna Gertrudes Ribeiro Melo, Elisabete Oliveira Vlach, Vânia Rúbia Farias

Resumen en Portugués:

RESUMO O homem nunca tirou tanto do meio ambiente como nos últimos tempos. Guiado por valores fundamentados no consumismo, ele tem entrado na dinâmica da natureza, retirando dela, a qualquer custo, seus recursos representados pelos minerais, flora, fauna, além da água, solo e o ar que se torna, cada vez mais, local de descarga dos mais diversos poluentes. Como resultado desta sociedade do consumo, surge o desperdício como aliado, advindo dele os milhares de toneladas de lixo produzidos diariamente pelos seres humanos. É recente a política de gerenciamento de resíduos sólidos urbanos no Brasil criada pelo Governo Federal, a qual inclui o apoio à organização dos catadores, o estímulo à implantação da coleta seletiva de lixo e o repasse de verba para a implantação de aterros sanitários nos municípios, por meio da aprovação de projetos elaborados pelos mesmos. Em Araguari(MG), este processo teve início no ano de 2001, momento em que participamos mais diretamente da implantação da coleta seletiva. Muitas experiências acumulamos desta participação, sobretudo no que se refere à implantação da coleta seletiva em escolas do município. Neste artigo, faremos referência a estas experiências, refletindo sobre os equívocos e os avanços conquistados. Com isso, acreditamos estar contribuindo com aqueles que desejam, no contexto escolar, iniciar ou reformular caminhos no universo da separação de materiais a serem enviados às indústrias de reciclagem.

Resumen en Inglés:

ABSTRACT Human beings have never removed so much of the environment as in recent years. Guided by values based on consumerism, they have entered in the dynamics of nature. Removing from it at any cost, its resources: minerals, flora, fauna, besides water, soil and which become more and more a place of discharge of various pollutants. As a result of this society of consumerism, waste appears as na ally, producing thousands of tons of garbage daily by human beings. Recently, the politics of the administration of urban solid residues in Brazil created by the Federal Government, which includes the support of organizations of collectors of recycled waste, has encouraged the implantation of the selective collection of garbage and the passing on of funds for the implantation of sanitary landfills in municipal districts. ln Araguari (MG) this process began in 2001. This was the moment in which we participated more directly in the implantation of the selective collection. A lot of experience was accumulated during this participation, especially the implantation of the selective collection in schools of the municipal district. ln this article, we will make reference to these experiences, contemplating the misunderstandings and the progress conquered. With this, we believed to be contributing with those who want, in the school context, to begin or to reformulate ways in the universe of the separation of materials be sent to recycling industries.
Artigos
IMPACTOS AMBIENTAIS E PROPOSTAS DE MANEJO SUSTENTÁVEL PARA A PLANÍCIE FLÚVIO-MARINHA DO RIO PACOTI - FORTALEZA/CEARÁ Gorayeb, Adryane Silva, Edson Vicente da Meireles, Antônio Jeovah de Andrade

Resumen en Portugués:

RESUMO A planície flúvio-marinha do rio Pacoti, inserida nos municípios de Fortaleza, Eusébio e Aquiraz, é composta por dois conjuntos geoambientais representados pela planície litorânea e pelo tabuleiro costeiro. Esta pesquisa identificou os impactos ambientais dessa região e propôs práticas de manejo sustentável para a área. Os procedimentos metodológicos foram desenvolvidos em três etapas: revisão bibliográfica, atividades de campo e confecção de material cartográfico. Desta forma, foi possível identificar os principais impactos ambientais ocorridos na região, como a perda de solos férteis, o desmatamento da vegetação original e a contaminação hídrica. Essas questões evidenciaram a necessidade de ação integrada e participativa, de modo a implantar medidas de manejo sustentável essencialmente relacionadas com a recuperação e a conservação dos recursos paisagísticos, principalmente, por meio da educação ambiental e de atividades socioeconômicas relacionadas com o turismo comunitário. O desenvolvimento deste tema auxiliou na melhor percepção da população local quanto ao seu ambiente, gerando subsídios para o planejamento ambiental da região. Desta forma, é fundamental divulgar os resultados desta pesquisa, tanto no meio acadêmico quanto comunitário.

Resumen en Inglés:

ABSTRACT The coastal plain of the Pacoti river, inserted in the municipal districts of Fortaleza, Eusébio and Aquiraz, it is composed by two environmental groups: coastal plain and for the cliffs. This research identified the environmental impacts of that area and it proposed practices of maintainable handling. The methodological procedures were developed in three stages: bibliographical revision, field activities and elaboration of cartographic material. This way, it was possible to identify the main environmental impacts happened in the area, as the lack fertile soil, the deforestation of the original vegetation and the hydric contamination. Those subjects evidenced the need of integrated action, in way to implant actions of maintainable handling essentially related with the recovery and the conservation of the environmental resources, mainly, through the environmental education and of socioeconomic activities related with the community tourism. The development of this theme aided in the best perception of the local population, generating subsidies for the environmental planning of the area. This way, it is fundamental to publish the results of this research, so much in the universe academic as community.
location_on
Editora da Universidade Federal de Uberlândia - EDUFU Av. João Naves de Ávila, 2121 - Bloco 5M – Sala 302B, 38400902 - Uberlândia - Minas Gerais - Brasil, +55 (34) 3239- 4549 - Uberlândia - MG - Brazil
E-mail: sociedade.natureza@ig.ufu.br
rss_feed Acompañe los números de esta revista en su lector de RSS
Ir para arriba Notificar error